Το Απόσπασμα Πλαστήρα (5/42 Σ.Ε)

Το Απόσπασμα 5/42 Σ.Ε. ή Απόσπασμα Πλαστήρα ανήκον στην ΧΙΙΙη ΜΠ αποτελέσθηκε απο:

- Το 5/42 ΣΕ με τα Ι/42 Τ. Ευζώνων (Διοικητής Ταγματάρχης Καραθανάσης Γ.), το ΙΙ/42 Τ. Ευζώνων (Διοικητής Ταγματάρχης Σιώρης Θεοφ.), το ΜΙ/42 Τ. Ευζώνων (Διοικητής Ταγματάρχης Τερτίκας Χαρ.) και το Έφιππο Ευζωνικό Απόσπασμα του Συντάγματος.
- Την ΧΙΙΙβ Μοίρα Ορεινού Πυροβολικού (ΜΟΠ) (Διοικητής Ταγματάρχης Πρωτόπουλος Γ.)

Κατά την αμυντική μάχη της 26-27 Μαρτίου το Απόσπασμα διατάχθηκε να παραμείνει περί τα 5 χλμ όπισθεν του Αποσπάσματος Διαλέτη έχοντας εγκαταστήσει προφυλακές για την εξασφάλιση της οδού υποχωρήσεως και την κάλυψη της ΙΙας ΜΠ.

Την 28 Mαρ. οι Ελληνικές δυνάμεις ανέλαβαν επιθετικές επιχειρήσεις.

Κατά μέτωπο τα 1ο ΣΠ και Απόσπασμα Διαλέτη υπό τον Αρχηγό Πεζικού της Μας ΜΠ Συνταγματάρχη Καλλιδόπουλο Περικλή (5 Τάγματα Πεζικού) υποστηριζόμενα από τρείς ΠΟΠ και τρείς ΠΠΠ υπό τον Αρχηγό Πυροβολικού Αντισυνταγματάρχη Μαμούρη Κων.

Το Απόσπασμα 5/42 συνέλαβε, σχεδίασε και μετά από έγκριση, ανέλαβε να εκτελέσει απο 0400 υπερκερωτικό ελιγμό κατά του δεξιού της εχθρικής διατάξεως. Προς τούτο διέθεσε το ΙΙ/42 ΤΕ και έλαβε υπό διοίκηση το II ΤΠ του 2ου ΣΠ (ΙΙ/2 ΤΠ, Διοικητής Ταγματάρχης Μπιτσάνης Αθαν.) που κατείχε το αριστερό της φιλίας διατάξεως.

Κατά την κίνηση του, το Απόσπασμα διαπίστωσε, ότι οι Τούρκοι ήσαν έτοιμοι να εφαρμόσουν τον ίδιο ελιγμό από την ίδια κατεύθυνση σε βάρος της φιλίας διατάξεως, χωρίς όμως να έχουν λάβει μέτρα ασφαλείας. Ο Πλαστήρας αποφάσισε να τους προσβάλλει, εκμεταλλευόμενος τις δυνατότητες αιφνιδιασμού που του παρείχε η Τουρκική αμέλεια.

Έτσι :

- το ΙΙΙ/42 Τάγμα Ευζώνων (μείον ο 9/42 ΛΕ) με τον Ταγματάρχη Τερτίκα Χ. διατάχθηκε να προσβάλλει ένα Σύνταγμα της 5ης Μεραρχίας Καυκάσου που εκινείτο χωρίς ασφάλεια μετώπου,
- ο 10/42 Λόχος Ευζώνων (Λοχαγός Γεωργούλης) διατάχθηκε να προσβάλλει ένα τμήμα τουρκικού ιππικού (200-250 ιππείς) που αναπαυόταν αμέριμνο με "αποσεσαγμένους τους ίππους", και
- ο 9/42 Λόχος Ευζώνων υπό τον Υπολοχαγό Παπαβασιλείου Κ. μ' ένα Ουλαμό Πολυβόλων υπό τον Υπλγό Καταπόδη, έστριψε δεξιά για να αποκόψει την υποχώρηση των Τούρκων συνοδευόμενος και από το " Έφιππο Ευζωνικό".
- Το Πυροβολικό (6 πυροβόλα) πήρε εντολή να κατανείμει όλους τους στόχους στους Ουλαμούς του, και κατόπιν διαταγής να προσβάλλει κατά προτεραιότητα το "αμέριμνο" Σύνταγμα, και το "αναπαυόμενο" Ιππικό και να καταστρέψει με αιφνιδιαστικές βολές το υλικό των ορατών πυροβολαρχιών βαρέως και πεδινού πυροβολικού που παρενοχλούσαν την ΙΙα ΜΠ.

Την 12:15 άρχισε η επίθεση. Ο αιφνιδιασμός ήταν ολοκληρωτικός, η εφαρμογή του σχεδίου τέλεια, και ο πανικός των Τούρκων, όπως και οι απώλειες τους πολύ μεγάλος. Η επίθεση έγινε αμέσως καταδίωξη χωρίς έλεος, για τα "αμελή" τμήματα. Μια κίτρινη φωτοβολίδα που ρίχθηκε από τους Τούρκους έκανε όλα τα τουρκικά τμήματα, που μέχρι τότε επετίθεντο ή κινούνταν, να οπισθοχωρήσουν ατάκτως. Η 8η Τουρκική Μεραρχία που ακολουθούσε μερικά χιλιόμετρα πιο πίσω ανέστρεψε την κίνηση της και καλύφθηκε.

Την 14:00 οι Τούρκοι αντελήφθησαν την πραγματική δύναμη που τους προσέβαλλε και αποφάσισαν να αντεπιτεθούν κατ αρχήν κατά των μεμονωμένων Ευζωνικών Λόχων. Πρώτος προσβλήθηκε ο 11/42 ΛΕ απο δύναμη 500-600 ανδρών. Ο Διοικητής του Τάγματος Ταγματάρχης Τερτίκας προσπάθησε να τον ενισχύσει και διέταξε τον 10/42 ΛΕ να τον βοηθήσει. Ο Διοικητής Λοχαγός Γεωργούλης επικεφαλής του Λόχου του, προσπαθώντας να πλαγιοκοπήσει την τουρκική δύναμη, πέφτει σε αιφνιδιαστικά πυρά πολυβόλων και σκοτώνεται μαζί με τον Διμοιρίτη Ανθυπασπιστή Κρίντα και το σύνολο της προπορευόμενης Διμοιρίας. Ο Λόχος καθηλώνεται. Παρ" όλα αυτά οι δυο Λόχοι δεν ανατρέπονται και οι Τούρκοι δεν μπορούν να προχωρήσουν. Επαναλαμβάνουν την αντεπίθεση με δύναμη 2000 ανδρών. Ο Διοικητής του Τάγματος επεμβαίνει, αποσύρει σε άλλη γραμμή αμύνης τους δυο Λόχους του, και ζητάει την επέμβαση του Συντάγματος. Ο Πλαστήρας, πανταχού παρών, κινεί το σύνολο της εφεδρείας του ( 1/42 ΤΕ και 9/42 ΛΕ) καθώς και των πυρών υποστηρίξεως του για να σώσει το Τάγμα του. Ο 1/42 Λόχος φθάνει τρέχοντας αφού διήνυσε 3,5 χλμ σε μισή ώρα και εκτελεί τοπική αντεπίθεση που απωθεί τους Τούρκους. Μέχρι οι Τούρκοι να επαναλάβουν την ενέργεια οι ενισχύσεις έχουν φθάσει, και το Ι/42 Τάγμα αντικαθιστά το ΙΙΙ/42 Τάγμα Ευζώνων που τίθεται πλέον σε εφεδρεία.

Η κατάσταση όμως συνεχίζει να είναι δραματική. Παρά την γενναία αντίσταση των Ευζώνων και το φονικότατο πυρ των πολυβόλων και του Πυροβολικού η κατάσταση του Αποσπάσματος εξ αιτίας της αριθμητικής υπεροχής των Τούρκων και του εξυψωμένου ηθικού τους είναι εξαιρετικά δυσχερής. Τα πυρομαχικά εξαντλούνται και απειλείται αποκοπή και κύκλωση του Αποσπάσματος.

To ΙΙ/2 ΤΠ υπό τον Ταγματάρχη Μπιτσάνη Α. επιστρέφει στις αρχικές θέσεις του σύμφωνα με τον ελιγμό του Αποσπάσματος. Οι άνδρες του είναι κατάκοποι και νηστικοί απο 48ώρου. Λαμβάνει την εντολή του Πλαστήρα για ενίσχυση του Αποσπάσματος. Συγκεντρώνει τους άνδρες και τους εξηγεί οτι "οι τσολιάδες κινδυνεύουν". Μέσα σε ζητωκραυγές οι άνδρες αποθέτουν τους γυλιούς και σπεύδουν προς ενίσχυση του Αποσπάσματος. Φθάνουν την 17:40. Έχει νυκτώσει. Αντεπιτίθενται αμέσως.

Είναι το τέλος της Τουρκικής ενεργείας. Μέχρι την 20:00 οι Τούρκοι έχουν υποχωρήσει και το Απόσπασμα είναι ελεύθερο να συνεχίσει την αποστολή του.